Categorie: Nieuws

Geplaatst op

Energietransitie blijft kwakkelen

Het blijft kwakkelen met de energietransitie. Na jaren van mooie woorden, een beetje beleid en een beetje geld moeten we opnieuw constateren dat er te weinig vaart in zit. “Veel Nederlanders staan open voor woningverduurzaming, maar in de praktijk blijft actie vaak uit. Volgens Milieu Centraal komt dat vooral doordat duurzame keuzes nog te ingewikkeld, onzeker en duur zijn.” Lees er alles over in dit prima kort en krachtige artikel van Stadszaken.


Ik denk dat de overheid er niet aan ontkomt een actievere rol op zich te nemen. Eerder pleitte ik in een soort van maximumvariant al voor de oprichting van verduurzamingsbedrijven.

Geplaatst op

Denk aan het ondenkbare

“Denk aan het ondenkbare en bereid je voor.” Heel even dacht ik dat dit over de voortdenderende klimaatcrisis ging die zonder subiete drastische koerswijziging het tapijt onder onze samenleving vandaan zal trekken. Maar uiteraard ging het daar niet over en waarschuwde de IMF-topvrouw ‘enkel’ voor de gevolgen voor het “marktsentiment, de groei en de inflatie.


Ben wel benieuwd wie zich nu concreet aan het voorbereiden is, in de politiek, op het werk of privé. Mijn gevoel is dat we ook dit gaan negeren tot de crisis daar is.

Over crisis gesproken, de gasvoorraad in Nederland daalt bijzonder hard. We zijn aangekomen bij een recordlage vulgraad van nog maar 7,6 procent. Bedenk daarbij dat we nog lang niet in de warme lente zijn aangekomen en dat aanvullen van de voorraden op dit moment bijzonder lastig is. Bedenk ook dat we gas niet alleen voor stoken, koken en warm water nodig hebben maar ook voor onze elektriciteitsproductie als de zon niet schijnt en het weinig waait.

Dit roept zoveel vragen op. Zijn er plannen voor als de gasvoorraden op zijn? Bij welke vulgraad gaan we drastisch gas besparen? Welke sectoren hebben dan prioriteit? Of nemen we geen maatregelen en hopen we langs de afgrond te scheren? Of gokken we op hulp vanuit het buitenland? Hoe denken we op tijd de voorraden aan te kunnen vullen richting het volgende stookseizoen? En tegen welke prijs? Of leveren we onszelf toch maar weer uit aan de Russen zoals de Belgische premier blijkbaar vandaag heeft voorgesteld?

Geplaatst op

Klimaat in het regeerakkoord

D66, VVD en CDA zijn eruit: het regeerakkoord 2026 – 2030 staat online. Ik was benieuwd naar de afspraken over het klimaatbeleid. Op pagina 25 staan de belangrijkste zinnen.

“Bouwen aan een schone en veilige toekomst
We gaan met volle kracht aan het werk om de klimaatdoelen te halen. Het klimaatdoel van 2030 wordt lastig, maar we houden die ambitie vast. We gaan vol door met de implementatie en realisatie van maatregelen die reeds zijn afgesproken, lossen knelpunten in de uitvoering op en versnellen doorbraken waar mogelijk. Door vol in te zetten op lange termijnbeleid en een slimme Europese aanpak doen we alles wat nodig is om de klimaatdoelen voor 2040 en 2050 te halen. Daarom wordt in Europees verband doorgewerkt aan het halen van de Klimaatdoelen en houden we daarnaast vast aan de klimaatdoelen uit de nationale Klimaatwet. Dit willen we doen:

  • Europees is afgesproken om in 2040 in totaal 90% broeikasgasemissies netto te reduceren ten opzichte van 1990. Daarvoor is aanvullende inspanning nodig. In 2026 komt de Europese Commissie met voorstellen voor het 2040-maatregelenpakket. Nederland spant zich in voor een ambitieus Europees pakket ten behoeve van een gelijk speelveld. We sluiten na het vaststellen van de Europese maatregelen zoveel mogelijk aan bij deze aanpak. In het voorjaar van 2027 nemen we indien nodig aanvullende nationaal geborgde maatregelen om het doel van 2040 te halen en hebben daarbij oog voor betaalbaarheid en handelingsperspectief.
  • …. “

Financieel

Uit de financiële bijlage blijkt dat voor deze kabinetsperiode alleen (een beetje) extra geld komt voor wind op zee en (best veel) extra geld om de stroom voor de industrie goedkoper te maken. Echt nieuw geld staat pas vanaf 2031 op de planning. Ook dan wordt er veel geld gespendeerd in het matigen van de energierekening voor de industrie.

Interpretatie

Wat hier eigenlijk staat is:

  • We doen niks extra’s voor het doel van 2030 waarvan we dus weten dat het lastig wordt om nog te halen.
  • We zetten wel in op het halen van de doelen van 2040 en 2050, in Europees verband. Maar we wachten ook af waar Brussel mee komt. Momenteel is Brussel vooral bezig om klimaatmaatregelen af te zwakken om de industrie te steunen.

Het gevolg zal zijn dat we na 2030 extra aan de bak moeten om de doelen van 2040 en 2050 te halen. Dat betekent ook dat er steeds minder tijd is om grote veranderingen in gang te zetten. De kans neemt daardoor toe dat de doelen van 2040 en 2050 niet gehaald zullen worden. En dat terwijl nu al duidelijk is dat we de 1,5 gradengrens keihard gaan overschrijden. Je zou kunnen zeggen dat het akkoord realistisch is in die zin dat het erkent dat bijsturing van de fossiele tanker lastig is. En dat klimaat minder prioriteit krijgt te opzichte van een concurrerend bedrijfsleven. Maar je zou ook kunnen zeggen dat we als verslaafden tegen beter weten in de echte pijn van aanpassing nog even voor ons uit schuiven.

Veel zal daarbij afhangen van de invulling. Komt er een ambitieuze en bestuurlijk handige minister met voldoende politieke backup? Is het kabinet bereid om het bedrijfsleven meer de duimschroeven aan te draaien met verplichtende afspraken? Dat zou dan wel echt een trendbreuk zijn. Gaat de rechter nog wat extra klimaatbeleid eisen?

Geplaatst op

Global Risks Report 2026

Het World Economic Forum brengt jaarlijks een Global Risks Report uit. Zo’n 1300 experts geven daarin hun mening over wereldwijde risico’s op de korte en lange termijn. Het rapport dient mede als input voor de top van leiders in het Zwitserse Davos.

In de media was er vooral aandacht voor het risico van economische en gewapende conflicten op de korte termijn. Zie bijvoorbeeld dit bericht op Nu.nl. Op zich niet zo raar in deze tijd, maar als je kijkt naar de middellange termijn (10 jaar) ontstaat er een heel ander beeld. Dan staat juist het risico van extreme weather events op de eerste plaats. Denk aan stormen, overstromingen, droogte en bosbranden. Op de tweede plaats staat het risico van verlies van biodiversiteit en ecologische ineenstorting. En op de derde plaats staat het risico van kritische verandering in aard systemen. Daarmee wordt volgens het rapport het passeren van kantelpunten in het klimaat bedoeld. Blijkbaar is er besloten om het woord klimaatverandering niet meer prominent in overzichten te noemen.

Eerder schreef ik over het Global Risks Report van 2020. Het rijtje milieurisico’s zag er toen vergelijkbaar uit.

Status quo

Het is frappant hoe weinig aandacht het rapport in relatieve zin aan de grootste risico’s voor de middellange termijn besteedt. Of nou ja, misschien ook weer niet zo verrassend, als je die risico’s zou willen aanpakken zou je toch flink in je economisch systeem moeten ingrijpen. En dat is dan weer niet zo fijn discussiëren voor de status quo VIP’s in Davos. En bovendien maak je Trump er maar boos mee.

Geplaatst op

Drie keer slecht nieuws over het klimaat

Het jaar 2025 is voorbij en volgens het KNMI kunnen we het volgende vaststellen:

  • 2025 gaat de boeken in als het op twee na warmste jaar wereldwijd tot nu toe, na 2023 en 2024.
  • Deze laatste drie jaar waren gemiddeld meer dan 1,5 graad warmer dan rond 1900.
  • Het tempo van opwarming trekt aan.

Wat hier staat is eigenlijk drie keer slecht nieuws voor het klimaat. En daarmee zeker ook voor ons als menselijke soort. Concreet betekent dit dat we feitelijk al door het doel van het Verdrag van Parijs zijn geknald. Ter herinnering: de grens van 1,5 graden was de grens waarbij de opwarming nog enigszins hanteerbaar werd geacht. Gezien de trend dat klimaatverandering in toenemende mate weer wordt ontkend, in ieder geval de urgentie ervan, is niet te verwachten dat we op korte termijn een spectaculaire bijstelling van de uitstoot kunnen verwachten. Die bericht is dan ook uw periodieke reminder dat we nog een kwestie van levensbelang hebben op te lossen die op bijna niemands to do lijstje staat.

Geplaatst op

Het Burgerberaad Klimaat heeft gesproken

Het Burgerberaad Klimaat bestaat uit 175 Nederlanders uit alle hoeken van het land. Ze variëren in leeftijd van 17 tot 87 jaar en hebben totaal verschillende achtergronden en meningen. In 7 weekenden gingen de deelnemers met elkaar in gesprek over de vraag: hoe kunnen we als Nederland eten, spullen gebruiken en reizen op een manier die beter is voor het klimaat? En nu ligt er dus een advies met 13 aanbevelingen. In een infographic ziet het er als volgt uit.

Zo in het kort samengevat lijken sommige adviezen een beetje een open deur, maar in het advies zijn de aanbevelingen veel verder uitgewerkt.

Het is bemoedigend en stemt hoopvol dat zoveel verschillende mensen het in zo korte tijd eens konden worden over zo’n ingewikkeld onderwerp. Dit onderstreept toch wel heel sterk het nut van het instrument burgerberaad. De geleverde prestatie zet grote vraagtekens bij hoe het op dit moment in de Nederlandse politiek loopt. Of beter gezegd: niet loopt, met alle polarisatie en stilstand van de afgelopen jaren.

Naast de 13 aangenomen aanbevelingen zijn er ook nog aanbevelingen die meer dan de helft maar minder dan driekwart van de stemmen hebben gekregen. Opvallend is dat het onderwerp energietransitie in de gebouwde omgeving nauwelijks aan bod komt. Ik zag geen aanbevelingen over van het gas af gaan, isolatie van huizen of het plaatsen van warmtepompen.

Lange termijn

Heel interessant vind ik de aanbeveling om een lange termijn visie voor Nederland op te stellen. Het Burgerberaad adviseert een “visie die richting geeft aan grote maatschappelijke keuzes met ijkpunten in 2030, 2050, 2075 en 2100. Met deze visie komt er een samenhangend, breed gedragen en transparant toekomstperspectief voor Nederland. Deze visie biedt de politiek een houvast om zo betere en heldere keuzes te aken over kabinetsperiodes heen en daarmee wordt de visie een helder communicatiemiddel naar de samenleving toe.”

De grote vraag is nu wat de politiek gaat doen met de aanbevelingen uit het advies. En welk vervolg het instrument burgerberaad krijgt.

Geplaatst op

Overschrijding van 1.5 gradengrens onvermijdelijk

VN-chef Guterres: overschrijding van het 1.5 gradendoel is nu onvermijdelijk. De vraag is hoe lang we de temperatuur nog verder laten oplopen naar 2 graden en meer voordat we de trend kunnen keren.

De vraag is ook of we in staat zijn om na een periode van ‘overshooting’ boven de 1.5 weer onder de ‘veilige’ 1.5 graden te duiken. Dat laatste kan alleen als we nu als de wiedeweerga echt aan de slag gaan om de CO2-uitstoot naar nul te brengen. Voorlopig lijkt het urgentiegevoel daarvoor nationaal en internationaal ver te zoeken. Om de temperatuur weer te laten dalen moeten we zelfs CO2 aan de atmosfeer gaan onttrekken, dat wordt helemaal een tour de force.

Veel mensen denken dat de echt grote en niet technisch oplosbare klimaatproblemen nog generaties ver van ons verwijderd zijn (alsof dat handelen nu minder urgent zou maken, maar dat terzijde). Dat is echter een tragische misvatting, gebaseerd op desinformatie en wensdenken.

Feit is dat er veel wordt gepraat en geklaagd maar dat we nog steeds niet echt begonnen zijn met serieus klimaatbeleid. Feit is ook dat de uitstoot wereldwijd nog steeds niet afneemt en dat de temperatuur steeds sneller stijgt. Al in 2040 kunnen we de 2 graden passeren. Zelfs het bereiken van de 3 gradengrens in 2050 is niet langer uit te sluiten. Dat zou ook voor het (nog) rijke Nederland een absoluut rampscenario zijn.

Geplaatst op

Een op de drie huishoudens kan overstromingsschade niet betalen

Het CPB heeft onderzoek gedaan naar het overstromingsrisico voor Nederlandse huishoudens en de financiële aspecten daarvan. De NOS schreef er een informatief bericht over.

Terwijl het risico op overstroming nog steeds klein is, neemt dat door de klimaatcrisis wel toe. En als het dan gebeurt, kan dat verstrekkende gevolgen hebben. Een op de drie huishoudens kan volgens het CPB de overstromingsschade niet betalen, ook niet na vergoeding door de verzekering en compensatie door de overheid.

Overigens heeft het CPB alleen gekeken naar echte overstromingen. Schade door heftige neerslag is niet meegenomen. Ook is vooral gekeken naar eengezinswoningen en huiseigenaren.

Mijn eigen conclusie in een notendop is de volgende. De klimaatcrisis maakt op termijn iedereen (via hogere belastingen en verzekeringspremies) armer, en bij sommigen (wanneer getroffen door klimaatschade, met lagere inkomens en/of wonend in risicogebieden) hakt het er meer in dan bij anderen.

Op dit moment worden de kosten van schade in hoge mate over iedereen verdeeld, dus ongeacht het individuele overstromingsrisico. De tegemoetkoming vanuit de overheid wordt uit de algemene middelen betaald en de verzekeraars maken bij de premieberekening geen onderscheid naar overstromingsrisico. Blijkbaar loopt er op dit moment een discussie of je er hierbij rekening mee moet houden of een locatie overstromingsgevoeliger is. Het voordeel daarvan zou kunnen zijn dat eigenaren een prikkel krijgen om hun huis meer overstromingsproof te maken. Een nadeel zou kunnen zijn dat hierdoor de premies in die gebieden stijgen. Het gevolg zou kunnen zijn dat mensen de premies niet meer kunnen betalen en on(der)verzekerd raken. Een en ander komt volgens het CPB aan de orde in de nieuwe Nationale Klimaatadaptatiestrategie die in 2026 moet verschijnen.

Geplaatst op

De verkeerde richting

Afgaand op de afgenomen aandacht in politiek en media zou je denken dat het wel goed gaat met het klimaat. Maar helaas, de werkelijkheid is anders. Vandaag kwam het zogenaamde Production Gap Report uit. Conclusie: de voortgang is onvoldoende. Sterker nog: we bewegen nog steeds in de verkeerde richting.


“The Production Gap Report finds that 10 years after the Paris Agreement, governments plan to produce more than double the volume of fossil fuels in 2030 than would be consistent with limiting global warming to 1.5°C, steering the world further from the Paris goals than the last such assessment in 2023.” (link in de comments)

En daar ging het 1.5 gradendoel, en daarmee ook een stabiele toekomst. Eigen fossiel belang eerst.

Berichtgeving NOS

Ook onze eigen NOS schreef over het Production Gap Report. Op zich een prima en informatief stuk. Gekmakend blijft het feit dat er in nog geen bijzin wordt gerept over de gevolgen van het (ruimschoots) niet halen van het doel van het Verdrag van Parijs. Alsof het tegenvallende economische groei betreft die we later wel weer kunnen inhalen. Alsof het geen kwestie van leven of dood is. Geen enkel urgentiegevoel.

En ook nu weer fascinerend hoe de wetenschapper die aan het woord komt elke keer weer de hoop op verbetering levend houdt in plaats van nou eens een toon aan te slaan die mensen echt wakker schudt. Op deze manier is het geen wonder dat veel mensen denken: het zal wel.

Geplaatst op

Klimaatdoelen 2030 vrijwel buiten bereik

Ieder jaar op Prinsjesdag publiceert het Planbureau voor de Leefomgeving de Klimaat- en Energieverkenning. De conclusie: het klimaatdoel voor 2030 is vrijwel buiten bereik. NRC schreef er een mooi artikel over.

Het probleem met het niet halen van de klimaatdoelen is, afgezien van de voortgalopperende klimaatcrisis, dat je alle uitstoot die je nu niet bespaart later moet besparen. Er moet dus meer in kortere tijd. Bovendien vraagt beleid tijd: het moet worden opgesteld, besloten en geïmplementeerd. Extra probleem is dat er veel vertrouwen bij burgers en ondernemers is verspeeld, ook hier ligt een uitdaging.

Hadden we dit kunnen zien aankomen? Het antwoord is ja. Dit was natuurlijk een kabinet dat niet warm liep voor het klimaat. Dat de VVD de minister van klimaat moest leveren was ook al geen goed voorteken. De NOS maakt een mooi overzicht van de aanpassingen in het klimaatbeleid de afgelopen periode. Bovendien lijkt wereldwijd het tij voor klimaatactie te keren, met Trump als aanvoerder. Alleen leidt het wegwensen van problemen er niet toe dat ze in de reële wereld ook echt verdwijnen. Sterker nog, de problemen stapelen zich buiten je zicht op en slaan dan verrassend hard terug. Verrassend vooral voor de mensen die dachten dat het allemaal wel mee zou vallen.