Drie keer slecht nieuws over het klimaat

Het jaar 2025 is voorbij en volgens het KNMI kunnen we het volgende vaststellen:

  • 2025 gaat de boeken in als het op twee na warmste jaar wereldwijd tot nu toe, na 2023 en 2024.
  • Deze laatste drie jaar waren gemiddeld meer dan 1,5 graad warmer dan rond 1900.
  • Het tempo van opwarming trekt aan.

Wat hier staat is eigenlijk drie keer slecht nieuws voor het klimaat. En daarmee zeker ook voor ons als menselijke soort. Concreet betekent dit dat we feitelijk al door het doel van het Verdrag van Parijs zijn geknald. Ter herinnering: de grens van 1,5 graden was de grens waarbij de opwarming nog enigszins hanteerbaar werd geacht. Gezien de trend dat klimaatverandering in toenemende mate weer wordt ontkend, in ieder geval de urgentie ervan, is niet te verwachten dat we op korte termijn een spectaculaire bijstelling van de uitstoot kunnen verwachten. Die bericht is dan ook uw periodieke reminder dat we nog een kwestie van levensbelang hebben op te lossen die op bijna niemands to do lijstje staat.

Een extreem rapport

“Zo had het kunnen gaan. Maar zo ging het niet.” Zo beginnen de hoofdstukjes van het rapport met negen weersextremen dat het KNMI heeft uitgebracht. KNMI heeft er de passende naam “Een extreem rapport” voor bedacht. Doel is om te laten zien welke extremen nu al op kunnen treden en wat de impact daarvan is op de maatschappij. Denk aan natuurbranden en de inzet van de brandweer, heftige kou en de gevolgen voor de gasvraag of duisterluwte en de impact op de elektriciteitsvoorziening.

De volgende combinaties van weersextreem en impact komen aan de orde in dit rapport: 

  • Hitte, en de impact daarvan in een stedelijke omgeving 
  • Natuurbrand, en de impact daarvan op de brandweerinzet 
  • Kou, en de impact daarvan op de gasvraag 
  • Storm, en de schade daarvan aan huizen en gebouwen 
  • Orkaan in Caribisch Nederland, en de schade daarvan aan huizen en gebouwen 
  • Droogte, en de impact daarvan op de binnenvaart 
  • Neerslag, en de impact daarvan in de regio 
  • Duisterluwte, en de impact daarvan op de elektriciteitsvoorziening 
  • Muggen, en de impact daarvan op het westnijlvirus  

Beoordeling

Laat ik beginnen met te zeggen dat ik dit een ontzettend goed initiatief vind van het KNMI. Door aan te geven welke weersextremen nu al kunnen optreden, geeft het KNMI aan hoe groot de impact van de klimaatcrisis nu al is. En zoals het KNMI aangeeft, die impact zal naar de toekomst toe vlot meer worden. Belangrijke materie dus. Maar bij het lezen van het kort en krachtige rapport raakte ik toch een beetje teleurgesteld.

Relatief veel aandacht gaat naar de uitleg van het mogelijke extreme scenario in vergelijking met de situatie die zich daadwerkelijk heeft voorgedaan. Op zich misschien logisch, het KNMI wil niet het verwijt krijgen dingen uit zijn duim te zuigen. Maar de aandacht voor de maatschappelijke impact van het extreem weer komt er voor mijn gevoel te bekaaid af. De gevolgen zijn zo algemeen en zo afstandelijk beschreven dat ze niet gaan leven. Ik heb sterk het idee dat dit geen toeval is. Het lijkt er op dat de opdracht was om te vermijden dat er bij wie dan ook enige bezorgdheid ontstaat. Dat lijkt me onterecht en is meteen ook een gemiste kans. Het rapport zal er niet voor bedoeld zijn, maar burgers kunnen met rapport niet zo veel. Datzelfde geldt voor mijn gevoel voor politici en overheden. Er staan nauwelijks concrete actiepunten in. De vraag is eigenlijk wie nu precies wel concreet wat kan met dit rapport. Wellicht kan het als handige onderlegger dienen voor de verdere uitwerking van de nationale adaptatiestrategie die in 2026 moet verschijnen.

Boeren bezorgd over overvloedige regenval

Vanwege overvloedige regenval dreigt de oogst van aardappelen en suikerbieten verloren te gaan, in ieder geval in Groningen. Boeren zijn er bezorgd, in eerste instantie over hun inkomen.

Klimaatverandering beïnvloedt oogsten

De rest van Nederland zou ook bezorgd moeten zijn, want de KNMI-klimaatscenario’s liegen er niet om. De zomers worden heter, de winters natter, de vraag is alleen hoeveel heter en natter. Voor de boeren betekent dat steeds moeilijkere omstandigheden en dus vaker tegenvallers in de oogsten. Voor de rest van Nederland betekent dit krapper aanbod en dus stijgende prijzen. Voor de mensen met lage inkomens leidt dit tot extra problemen. Voor de armsten in arme landen betekent dit meer honger. Zo simpel is het.

Goede voornemens

Kunnen we er iets aan doen? Ja, we kunnen het probleem minder uit de hand laten lopen door onze uitstoot drastisch te verlagen. Daarmee draaien we de tijd niet terug maar zorgen we er wel voor dat de toekomst minder dramatisch wordt.

De tijd loopt weg, de druk op politiek en bedrijven moet oplopen. Daar kan iedereen een bijdrage aan leveren. Je weet al hoe je een nieuwe laptop moet kiezen, een nieuwe klant moet werven of een nieuwe vaardigheid moet leren? Dan kun je ook leren om je in te zetten voor een betere toekomst. Maak er een goed voornemen van 💚

KNMI presenteert nieuwe klimaatscenario’s

Vandaag heeft het KNMI zijn nieuwe klimaatscenario’s gepresenteerd. Nederland doet er goed aan zich voor te bereiden op zwaardere weersextremen. Meer hitte, meer droogte en zwaardere buien, meer zeespiegelstijging.

De logische vervolgstap zou zijn dat de verschillende planbureaus (RLI, CPB, SCP) gaan onderzoeken wat de verschillende scenario’s concreet betekenen voor de Nederlandse samenleving. Denk aan de gevolgen voor o.a. de landbouw, de gezondheid, de natuur, het verkeer, de economie, de veiligheid. Dan weet je ook waar Nederland concreet rekening mee moet gaan houden en kun je maatregelen nemen. Zie ook mijn eerdere opinie hierover.