Ondertussen aan de andere kant van de grote plas: “Stijging zeespiegel bedreigt New Orleans, bewoners moeten verhuizen.” Niet alleen stijgt de zeespiegel (versneld), de bodem daalt er ook nog eens door onttrekking van grondwater en de winning van gas en olie. Dat schrijft BNR in een bericht.
De nieuwe strategie van de mensheid voor de klimaatcrisis is “negeren tot het weggaat”, want “alles wat je aandacht geeft groeit”.
De Speld op de grens van briljante satire en galgenhumor.
“Denk aan het ondenkbare en bereid je voor.” Heel even dacht ik dat dit over de voortdenderende klimaatcrisis ging die zonder subiete drastische koerswijziging het tapijt onder onze samenleving vandaan zal trekken. Maar uiteraard ging het daar niet over en waarschuwde de IMF-topvrouw ‘enkel’ voor de gevolgen voor het “marktsentiment, de groei en de inflatie.
Ben wel benieuwd wie zich nu concreet aan het voorbereiden is, in de politiek, op het werk of privé. Mijn gevoel is dat we ook dit gaan negeren tot de crisis daar is.
Over crisis gesproken, de gasvoorraad in Nederland daalt bijzonder hard. We zijn aangekomen bij een recordlage vulgraad van nog maar 7,6 procent. Bedenk daarbij dat we nog lang niet in de warme lente zijn aangekomen en dat aanvullen van de voorraden op dit moment bijzonder lastig is. Bedenk ook dat we gas niet alleen voor stoken, koken en warm water nodig hebben maar ook voor onze elektriciteitsproductie als de zon niet schijnt en het weinig waait.
Dit roept zoveel vragen op. Zijn er plannen voor als de gasvoorraden op zijn? Bij welke vulgraad gaan we drastisch gas besparen? Welke sectoren hebben dan prioriteit? Of nemen we geen maatregelen en hopen we langs de afgrond te scheren? Of gokken we op hulp vanuit het buitenland? Hoe denken we op tijd de voorraden aan te kunnen vullen richting het volgende stookseizoen? En tegen welke prijs? Of leveren we onszelf toch maar weer uit aan de Russen zoals de Belgische premier blijkbaar vandaag heeft voorgesteld?
De Britse inlichtingendiensten waarschuwen dat klimaatverandering de nationale veiligheid raakt. NOS schreef er een interessant bericht over. Het bericht leest als het eerlijke verhaal over de gevolgen van de klimaatverandering. In een notendop: de kans op watertekorten en voedseltekorten neemt wereldwijd toe evenals de kans op nieuwe pandemieën. Meer mensen gaan op zoek naar een leefbaar stukje grond, waardoor de migratie toeneemt. Hierdoor en door stijgende voedselprijzen nemen de spanningen op het thuisfront toe. Onze democratieën raken er verder door onder druk. Het is in het kort een beetje wat ik in 2017 al in een schema heb verwerkt.
Het World Economic Forum brengt jaarlijks een Global Risks Report uit. Zo’n 1300 experts geven daarin hun mening over wereldwijde risico’s op de korte en lange termijn. Het rapport dient mede als input voor de top van leiders in het Zwitserse Davos.
In de media was er vooral aandacht voor het risico van economische en gewapende conflicten op de korte termijn. Zie bijvoorbeeld dit bericht op Nu.nl. Op zich niet zo raar in deze tijd, maar als je kijkt naar de middellange termijn (10 jaar) ontstaat er een heel ander beeld. Dan staat juist het risico van extreme weather events op de eerste plaats. Denk aan stormen, overstromingen, droogte en bosbranden. Op de tweede plaats staat het risico van verlies van biodiversiteit en ecologische ineenstorting. En op de derde plaats staat het risico van kritische verandering in aard systemen. Daarmee wordt volgens het rapport het passeren van kantelpunten in het klimaat bedoeld. Blijkbaar is er besloten om het woord klimaatverandering niet meer prominent in overzichten te noemen.
Eerder schreef ik over het Global Risks Report van 2020. Het rijtje milieurisico’s zag er toen vergelijkbaar uit.
Het is frappant hoe weinig aandacht het rapport in relatieve zin aan de grootste risico’s voor de middellange termijn besteedt. Of nou ja, misschien ook weer niet zo verrassend, als je die risico’s zou willen aanpakken zou je toch flink in je economisch systeem moeten ingrijpen. En dat is dan weer niet zo fijn discussiëren voor de status quo VIP’s in Davos. En bovendien maak je Trump er maar boos mee.
Het jaar 2025 is voorbij en volgens het KNMI kunnen we het volgende vaststellen:
Wat hier staat is eigenlijk drie keer slecht nieuws voor het klimaat. En daarmee zeker ook voor ons als menselijke soort. Concreet betekent dit dat we feitelijk al door het doel van het Verdrag van Parijs zijn geknald. Ter herinnering: de grens van 1,5 graden was de grens waarbij de opwarming nog enigszins hanteerbaar werd geacht. Gezien de trend dat klimaatverandering in toenemende mate weer wordt ontkend, in ieder geval de urgentie ervan, is niet te verwachten dat we op korte termijn een spectaculaire bijstelling van de uitstoot kunnen verwachten. Die bericht is dan ook uw periodieke reminder dat we nog een kwestie van levensbelang hebben op te lossen die op bijna niemands to do lijstje staat.
“Zo had het kunnen gaan. Maar zo ging het niet.” Zo beginnen de hoofdstukjes van het rapport met negen weersextremen dat het KNMI heeft uitgebracht. KNMI heeft er de passende naam “Een extreem rapport” voor bedacht. Doel is om te laten zien welke extremen nu al op kunnen treden en wat de impact daarvan is op de maatschappij. Denk aan natuurbranden en de inzet van de brandweer, heftige kou en de gevolgen voor de gasvraag of duisterluwte en de impact op de elektriciteitsvoorziening.
De volgende combinaties van weersextreem en impact komen aan de orde in dit rapport:
Laat ik beginnen met te zeggen dat ik dit een ontzettend goed initiatief vind van het KNMI. Door aan te geven welke weersextremen nu al kunnen optreden, geeft het KNMI aan hoe groot de impact van de klimaatcrisis nu al is. En zoals het KNMI aangeeft, die impact zal naar de toekomst toe vlot meer worden. Belangrijke materie dus. Maar bij het lezen van het kort en krachtige rapport raakte ik toch een beetje teleurgesteld.
Relatief veel aandacht gaat naar de uitleg van het mogelijke extreme scenario in vergelijking met de situatie die zich daadwerkelijk heeft voorgedaan. Op zich misschien logisch, het KNMI wil niet het verwijt krijgen dingen uit zijn duim te zuigen. Maar de aandacht voor de maatschappelijke impact van het extreem weer komt er voor mijn gevoel te bekaaid af. De gevolgen zijn zo algemeen en zo afstandelijk beschreven dat ze niet gaan leven. Ik heb sterk het idee dat dit geen toeval is. Het lijkt er op dat de opdracht was om te vermijden dat er bij wie dan ook enige bezorgdheid ontstaat. Dat lijkt me onterecht en is meteen ook een gemiste kans. Het rapport zal er niet voor bedoeld zijn, maar burgers kunnen met rapport niet zo veel. Datzelfde geldt voor mijn gevoel voor politici en overheden. Er staan nauwelijks concrete actiepunten in. De vraag is eigenlijk wie nu precies wel concreet wat kan met dit rapport. Wellicht kan het als handige onderlegger dienen voor de verdere uitwerking van de nationale adaptatiestrategie die in 2026 moet verschijnen.
Wat kan er allemaal verdwijnen in een zwart gat? Momenteel lijken er vooral ook veel essentiële waarden en concepten in een gigantisch zwart gat te verdwijnen zoals gezond verstand, eerlijkheid, medemenselijkheid, een stabiel klimaat en de internationale rechtsorde. Wat denk jij: is dit onvermijdelijk of is er een weg terug?
Houtskool en pastel op papier, 2025
